Tubkal zimą to jeden z najprostszych sposobów, by z Polski w kilka dni wejść na czterotysięcznik w prawdziwie zimowych warunkach. Najwyższy szczyt Afryki Północnej (4167 m n.p.m.) leży zaledwie około półtorej godziny jazdy od Marrakeszu, lot trwa niewiele ponad cztery godziny, a cała wyprawa zamyka się w tygodniu. Łatwość logistyki bywa jednak myląca: od grudnia do marca na górze leży śnieg, potrzebne są raki i czekan, a wysokość daje się we znaki nawet wysportowanym osobom. Poniżej opisujemy, jak zaplanować taki wyjazd od biletu po zejście ze szczytu.
Gdzie leży Tubkal i dlaczego zimą
Tubkal (Jbel Toubkal) wznosi się w Atlasie Wysokim w Maroku, na terenie Parku Narodowego Tubkal. Latem jest to długi, ale technicznie łatwy trekking po kamienistej ścieżce, który pokonują tysiące osób w sportowych butach. Zimą sytuacja się zmienia: zbocza pokrywa twardy, często zlodowaciały śnieg, w nocy temperatura w rejonie szczytu spada wyraźnie poniżej zera, a podejście staje się klasyczną zimową wycieczką wysokogórską.
Dlaczego ludzie jadą właśnie zimą? Po pierwsze, to dobry poligon przed poważniejszymi celami: można sprawdzić, jak organizm reaguje na wysokość ponad 4000 metrów i jak się chodzi w rakach po stromym śniegu, a jednocześnie nie trzeba organizować wielotygodniowej ekspedycji. Po drugie, zimą jest mniej ludzi niż w szczycie sezonu letniego, a widoki na ośnieżone pasma Atlasu z pustynią na horyzoncie są niepowtarzalne. Po trzecie, po zejściu czeka Marrakesz z ciepłym słońcem w ciągu dnia, co dla wielu osób jest najlepszą nagrodą.
Plan wyprawy dzień po dniu
Najpopularniejszy wariant zimowego wejścia zajmuje trzy dni w górach, do których trzeba doliczyć przelot i dzień zapasu na pogodę. Typowy plan wygląda tak:
| Dzień | Etap | Wysokość noclegu |
|---|---|---|
| 1 | przylot do Marrakeszu, nocleg w mieście | ok. 460 m |
| 2 | transfer do Imlil, krótki spacer aklimatyzacyjny | ok. 1740 m |
| 3 | Imlil – Sidi Chamharouch – schronisko pod Tubkalem | ok. 3200 m |
| 4 | wejście na szczyt o świcie, zejście do schroniska lub do Imlil | 3200 m lub 1740 m |
| 5 | dzień zapasowy na złą pogodę | zależnie od planu |
| 6 | powrót do Marrakeszu i wylot | – |
Dzień zapasowy wydaje się luksusem, dopóki nie przyjdzie silny wiatr albo opad świeżego śniegu w noc przed atakiem szczytowym. Bez zapasu zostaje wybór między ryzykowaniem a rezygnacją, a przy kilkudniowym wyjeździe żal jest szczególnie duży.
Przewodnik jest obowiązkowy
Od kilku lat marokańskie władze wymagają, by turyści wchodzący w rejon Tubkala korzystali z usług licencjonowanego przewodnika górskiego. Przepis ten wprowadzono po tragicznych wydarzeniach z 2018 roku i jest egzekwowany na punktach kontrolnych w rejonie Imlil. Samodzielne wejście nie wchodzi więc w grę, a w praktyce przewodnik przydaje się zimą także z powodów bezpieczeństwa: zna aktualne warunki na żlebie, wie, gdzie tworzą się oblodzenia, i potrafi ocenić, czy danego dnia ryzyko ma sens.
Przewodnika można zarezerwować przez lokalne biura w Imlil, przez nocleg w wiosce albo przez polskie biura organizujące wyjazdy trekkingowe. Przy rezerwacji dopytaj o kilka rzeczy:
- czy przewodnik ma licencję i doświadczenie zimowe,
- czy w cenie jest muł do transportu bagażu do schroniska,
- co obejmuje opłata za schronisko (nocleg, kolacja, śniadanie),
- czy można wypożyczyć raki i czekan na miejscu i w jakim są stanie,
- jaka jest polityka w razie odwołania wejścia z powodu pogody,
- ile osób będzie w grupie na jednego przewodnika.
Schronisko pod Tubkalem
Na wysokości około 3200 metrów stoją dwa schroniska, w których nocują niemal wszyscy wchodzący na szczyt. Warunki są proste: wieloosobowe sale, wspólne łazienki, ogrzewanie ograniczone do jadalni. Zimą w sypialniach bywa zimno, dlatego przyda się własny ciepły śpiwór albo przynajmniej wkładka do śpiwora, nawet jeśli schronisko zapewnia koce. W szczycie zimowego sezonu, zwłaszcza w okolicach świąt i Nowego Roku, miejsca szybko się kończą, więc rezerwację najlepiej zostawić przewodnikowi lub zrobić z wyprzedzeniem.
Jedzenie w schronisku jest sycące i proste: zupa, tażin, chleb, herbata miętowa. Wodę pitną kupisz na miejscu w butelkach, ale dobrze mieć też tabletki do uzdatniania lub filtr, bo ceny rosną wraz z wysokością, a butelki trzeba potem znieść w dół.
Atak szczytowy zimą
Na szczyt wychodzi się zwykle przed świtem, między 5:00 a 6:00. Podejście ze schroniska zajmuje zimą od czterech do sześciu godzin, w zależności od warunków i formy. Pierwsza część prowadzi stromym, często oblodzonym zboczem, gdzie raki i czekan są absolutnie konieczne. Wyżej teren się wypłaszcza, a ostatnie metry prowadzą po szerokiej grani do charakterystycznej metalowej piramidy na wierzchołku.
Największe ryzyko na zimowym Tubkalu to poślizgnięcie na twardym śniegu przy zejściu. Wiele osób, zmęczonych i zadowolonych ze zdobycia szczytu, schodzi mniej uważnie, a na stromym, zlodowaciałym zboczu jeden błąd może skończyć się długim zjazdem. Dlatego przed wyjazdem przećwicz chodzenie w rakach i hamowanie czekanem. W Polsce dobrze nadają się do tego zimowe kursy turystyki wysokogórskiej w Tatrach. O różnicach między rakami a raczkami piszemy w tekście raki czy raczki.
Wysokość i aklimatyzacja
Różnica między Marrakeszem a szczytem to ponad 3700 metrów, a cała akcja zajmuje dwa, trzy dni. Taki profil jest szybki i u części osób wywołuje objawy choroby wysokościowej: ból głowy, nudności, bezsenność, wyraźne osłabienie. Zwykle są to objawy łagodne i ustępują po zejściu, ale nie należy ich lekceważyć. Kilka zasad zmniejsza ryzyko:
- pij dużo, nawet gdy nie czujesz pragnienia – na wysokości i w mrozie odwadniasz się szybciej,
- idź spokojnym tempem, w którym możesz rozmawiać pełnymi zdaniami,
- pierwszą noc spędź w Imlil, a nie w Marrakeszu, jeśli plan na to pozwala,
- jeśli ból głowy nasila się mimo odpoczynku i nawodnienia, nie idź wyżej,
- przy objawach takich jak dezorientacja, zaburzenia równowagi czy duszność w spoczynku natychmiast schodź w dół.
Jeśli masz choroby przewlekłe, przed wyjazdem porozmawiaj z lekarzem o przebywaniu na dużej wysokości.
Sprzęt na zimowy Tubkal
Zestaw na zimowy Tubkal przypomina wyposażenie na Tatry zimą, ale z myślą o niższej temperaturze na szczycie i nocach w nieogrzewanym schronisku:
- buty trekkingowe lub górskie przystosowane do raków (sztywna podeszwa),
- raki automatyczne lub półautomatyczne oraz czekan turystyczny,
- kurtka puchowa lub gruba syntetyczna na postoje i szczyt,
- kurtka i spodnie z membraną chroniące przed wiatrem,
- dwie pary rękawic, w tym ciepłe łapawice,
- gogle i okulary przeciwsłoneczne kategorii 3 lub 4,
- krem z wysokim filtrem i pomadka – słońce na śniegu na tej wysokości mocno pali,
- czołówka z zapasowymi bateriami na nocne wyjście,
- śpiwór o komforcie około –5°C lub wkładka do śpiwora.
Raki i czekan można wypożyczyć w Imlil, ale jakość bywa różna, a raki trzeba dopasować do butów. Jeśli masz własne, zabierz je w bagażu rejestrowanym. Jak dobrać warstwy ubrania, opisujemy w poradniku ubiór na cebulkę zimą, a przy wyborze ocieplenia pomoże tekst kurtka puchowa czy syntetyczna.
Dojazd i formalności
Do Marrakeszu latają z Polski tanie linie, zimą zwykle z kilku dużych lotnisk. Obywatele Polski nie potrzebują wizy na pobyt turystyczny do 90 dni, wystarczy paszport ważny co najmniej przez okres pobytu (sprawdź aktualne wymogi na stronie MSZ przed wyjazdem). Z Marrakeszu do Imlil dojedziesz taksówką, transferem zamówionym przez nocleg lub zorganizowanym przez przewodnika. Droga zajmuje około półtorej gdoziny, a ostatni odcinek prowadzi krętą drogą przez góry.
Ubezpieczenie to sprawa, której nie można pominąć. Standardowa polisa turystyczna często wyklucza sporty wysokogórskie i akcje ratunkowe powyżej określonej wysokości. Szukaj ubezpieczenia, które obejmuje trekking do 4500 metrów, koszty ratownictwa i transportu medycznego. Więcej o tym piszemy w tekście „ubezpieczenie w góry zimą”.
Ile kosztuje zimowy Tubkal
Koszt zależy od tego, czy organizujesz wyjazd samodzielnie, czy przez biuro. Przy samodzielnej organizacji główne pozycje to bilet lotniczy, noclegi w Marrakeszu i Imlil, przewodnik, muł, schronisko i transfery. Przewodnika i muła zwykle dzieli się na całą grupę, więc wyjazd we trzy lub cztery osoby jest wyraźnie tańszy w przeliczeniu na osobę niż samotny. Wyprawa z polskim biurem kosztuje więcej, ale obejmuje komplet logistyki, opiekę polskiego pilota i często dodatkowe dni aklimatyzacyjne.
Kiedy zimą jechać na Tubkal
Zimowy sezon trwa mniej więcej od grudnia do marca. Najwięcej śniegu leży zwykle w styczniu i lutym, a wtedy też jest najzimniej. Grudzień bywa jeszcze stosunkowo łagodny, ale dni są najkrótsze. Marzec przynosi dłuższe dni i nieco cieplejsze temperatury, przy czym na zboczach wciąż leży twardy śnieg. Pogoda w Atlasie potrafi być zmienna: kilka dni słońca może przerwać gwałtowne załamanie z wiatrem i opadem, po którym szlak przez dzień lub dwa jest nieprzejezdny. Przewodnicy na miejscu zwykle wiedzą najlepiej, czy dany dzień nadaje się do wejścia.
Tubkal zimą – najczęstsze pytania
Czy na Tubkal zimą potrzebne jest doświadczenie wysokogórskie?
Nie musisz mieć za sobą wypraw, ale powinieneś umieć chodzić w rakach i hamować czekanem. Dobrym przygotowaniem jest zimowy kurs w Tatrach lub kilka zimowych wyjść z doświadczonymi osobami.
Czy można wejść na Tubkal bez przewodnika?
Nie. Marokańskie przepisy wymagają licencjonowanego przewodnika na terenie parku narodowego, a kontrole odbywają się w rejonie Imlil.
Ile dni potrzeba na zimowy Tubkal?
Minimum to trzy dni w górach. Z przelotami i dniem zapasowym na pogodę realny plan to sześć, siedem dni.
Źródła
- MSZ – Informacje dla podróżujących: Maroko (gov.pl)
- Tubkal – Wikipedia (pl.wikipedia.org)
